KGK Özbekistan – Türkiye Medya Buluşması, 02 Haziran 2026. Uçaktan indim. Taşkent. 2200 yaşında. Benden yaşlı. Bilge Kağan'dan yaşlı. Ama hâlâ diri, hâlâ kavşak.
Taş Kentin Kimliği
Adı çok. Çaç dedi Çin. Şaş dedi Arap 710'da. Taşkent dedi Türk MS çağda.
Sebep belli. Taştan şehir, sağlam şehir. İpek Yolu'nun kalbi.
Güzergâh. Çin, Hatay, Mersin, İstanbul, Avrupa.
İpek böceği gibi. Doğu batıya buradan akmış. Para buradan geçmiş.
Kim almış? Türk almış. MS çağda almış, bir daha bırakmamış.
Tarih Kat Kat
1200'ler. Harezmşahların yurdu. Ceyhun'un bekçisi.
1400'ler. Timur'un başkenti Semerkant'tı ama Taşkent 15. yüzyılı Timur'la yaşadı. En güzel çağı. Asya'nın göz bebeği oldu.
- Rus geldi. "Başkent Semerkant'ta tehlike" dedi. Zorla Taşkent'e taşıdı. Çünkü Taşkent'i Ruslaştırmak kolaydı. Ova, tren, fabrika.
- Yerle bir oldu. Deprem. Sovyet "sosyalist şehir" diye betondan yeniden yaptı. Ruhu gitti sandılar. Gitmedi.
1991 sonrası. Sovyet yıkıldı. Yeni Özbekistan inşa ediliyor. Timur'un heykeli dikildi. Çarşıya Çorsu dendi. Ruh geri geldi.
Bugün Taşkent: Rakamların Dili
Resmî nüfus 3-4 milyon. Gayriresmî 7 milyon.
Niye? Ticaret. Özbekistan'ın kalbi, kasası, kasabı burası.
Kim var? 130 millet. Rus yüzde 20 Taşkent'te, yüzde 10 Özbekistan'da.
Ama sokakta Özbekçe, çarşıda sum, minarede ezan.
Gelen zenginleşmiş. Atasözü olmuş. "Taşkent'e taş at, altına düşer."
Ekonomi ne?
Tekstil. Pamuk Özbek'in beyazı, ipek atanın mirası.
Metal. Altın, bakır, uranyum. Ağır sanayi.
İnşaat. Her yer vinç. Yeni Özbekistan tuğla tuğla yükseliyor.
Ticaret. Asya'nın kasası. Çin'den mal gelir, Rusya'ya gider, Türkiye'ye akar.
Sokakta Ne Dediler?
Taksiciye sordum.
"Timur kim?"
Direksiyonu bıraktı, göğsünü vurdu.
"Babamız."
1930'da Rus heykelini yıktı, 1996'da Özbek dikti.
Taşkent unutmaz. Çaç'ı da unutmaz, Şaş'ı da unutmaz, Timur'u da unutmaz.
Çünkü şehir değil, hafıza.
Ben Ne Gördüm?
1966 depremi Taşkent'i yıkmış. Sovyet ruhu yıkamamış.
Rus yüzde 20 ama tabela Özbekçe.
130 millet ama pilav tek. Özbek pilavı.
Yeni binalar ama temelde Timur'un tuğlası var.
Özet.
Taşkent, İpek Yolu'nun tapusu.
Çin'den çık, Hatay'dan gir. Ortada mühür Taşkent.
2200 yıl herkes gelmiş. Türk kalmış.
İlk not bitti.
Yarın Semerkant. Registan'da Timur'a "Babamız" diyeceğim.
Çünkü burası KGK programı değil, ata buluşması.
Dipnot
"Taşkent zengin eder" lafı doğru. Ama en çok hafızanı zengin eder.
Çünkü Ceyhun'un suyu burada akıyor. Ötüken'in rüzgârı burada esiyor.